Menu

Si u bë Kosova “parajsë” për kompanitë serbe?

auto_reuters1531165726

Që nga viti 2000 e deri më sot, Kosova në mënyra të ndryshme ka qenë dhe mbetet “parajsë” për ndërmarrjet e caktuara nga Serbia, qoftë për të tentuar të zvogëlojë ngarkesat e taksave të gomave, qoftë për të ikur tërësisht tatimeve ose pagese të borxheve që kanë, si për mallin, të cilin e paguajnë me këste.

Ndonëse autoritetet e Serbisë janë të vetëdijshëm për problemin, i cili krijon boshllëkun në arkën e shtetit, politikën zyrtare të Serbisë, e cila e trajton Kosovën si pjesë përbërëse të saj, ka “lidhur duart” me kompetentët që mund të zgjidhin këtë problem.

Administrata Tatimore e Serbisë ka konfirmuar për Radion Evropa e Lirë se disa kompani po po ikin tatimeve duke u prezantuar selitë e gomave në Kosovë.

Ky administratë ka pranuar që disa kompani nga Serbia kanë prezantuar si adresë të adresave të tyre në Kosovë. Këto kompani dyshohen për mashtrime dhe dëmtim të shtetit të Serbisë në aspektin e taksave, ose janë shënuar raste kur u mbeten borxh të subjekteve tjera ekonomike.

Ndaj këtyre kompanive që aktualisht janë në Kosovë, për të cilat ka dyshime për mashtrim dhe keqpërdorime, janë ngritur kallëzime penale.

Duke ndjekur politikën zyrtare të Serbisë, Agjencia për Regjistrimin e Bizneseve ka lejuar ndërmarrjet nga Serbia që të vendosin të dërgojnë në adresat e qyteteve në Kosovë. Për pasojë, institucionet e Serbisë nuk kanë më mundësi të kontrollojnë punën e këtyre sipërmarrjeve ose të sanksionojnë, në rast të shkeljeve gjatë kryerjes së biznesit.

Një situatë e tillë ka hapur rrugën për shumë mashtrime, të cilat i kushton edhe shtetit të Serbisë.

Siç ka pranuar Drejtoria e Tatimeve të Serbisë, disa nga ndërmarrjet, të cilat janë para-regjistruar në Kosovë, aktualisht kanë borxh ndaj shtetit të Serbisë rreth një milion euro për taksë.

Sipas të dhënave të Agjencisë për Regjistrimin e Bizneseve, që nga viti 2003 funksionon në kuadër të Ministrisë së Tregtisë dhe Industrisë të Qeverisë së Kosovës, në Kosovë janë regjistruar 339 ndërmarrje nga Serbia. Vetëm në gjysmën e parë të këtij viti janë regjistruar 14 sosh.

Shumica e gomave, thjeshtë, po e shfrytëzon mundësinë e para-regjistrimit, në mënyrë që të zvogëlojë ngarkesat e tyre, thotë për Radion Evropa e Lirë, ekonomistja Biserka Sheqeragiq, eksperte në fushën e ekonomisë së hirtë.

“Kapitalizmi atje ku ngarkesat tatimore janë më të ulëta dhe rezidentët nga Republika e Serbisë kanë filluar të para-regjistrojnë ndërmarrjet që nga viti 2010. Kjo nuk është asgjë e re, vetëm se tani është bërë e dukshme”, tha Sheqeragiq.

Për ta shpjeguar në mënyrë më të saktë, ajo shërbehet me llogaritjen e ngarkesës së taksave të fitimit në Serbi dhe në Kosovë.

“Kam marrë minimalen bazike të punës nga prilli i vitit 2013, e cila është në shumën 192 euro. Në këtë fitim, ngarkesa në emër të tatimit dhe kontributit, në Serbi është 109. 3 euro. Pra, 56, 3 për qind. Në bazë të njëjtë, (pra, 192 euro), në Kosovë, ngarkesat tatimore janë 26. 88 euro ose 14 përqind. Praktikisht, kjo do të thotë se mjetet e ndara nga puna e të punësuarve në Serbi janë më të mëdha për tre herë, në krahasim me ato të njëjta në Kosovë “, shpjegoi Sheqeragiq.

Megjithatë, fenomeni shumë më serioz është çështja e ndërmarrjeve, të cilat mundësia e bartjes së selive në adresat në Kosovë po keqpërdorin në mënyra të ndryshme të mashtrimeve. Për këtë qëllim, ndërmarrjet gjithashtu banojnë në veri të Kosovës, që banon me shumicë serbe dhe që nga nënshkrimi i marrëveshjeve të Brukselit gjendet në një periudhë tranzicioni të integrimit në sistemin e Kosovës, por edhe në pjesën ku autoritetet e Kosovës pa ndonjë problem i zbatoj ligjet e Kosovës, sikurse në Prishtinë.

Portali Insajder.net, për dy vjet ka hulumtuar këtë lloj keqpërdorimi, për të shmangur pagesën e detyrimeve dhe shkaktimit të dëmit ndaj shtetit dhe ndërmarrjeve të tjera. Ky portal ka zbuluar se në vetëm 3 adresa në Prishtinë, gjatë disa viteve të fundit, nga Serbia janë para-regjistruar edhe 80 ndërmarrje.

“Disa ndërmarrje që kemi përcjellë dhe më vonë kemi regjistruar adresat në të cilat ato janë të njoftuara në Prishtinë, praktikisht janë ‘ndërmarrje fantome’. Ato, kur e kryejnë mashtrimin thjeshtë, më nuk ekzistojnë “, tha Jelena Jankoviq, gazetare e portalit Insajder.net.

Siç sqaron ajo, mekanizmi i mashtrimit që i bëjnë ato ndërmarrje, është relativisht i thjeshtë.

“Ndërmarrjet e caktuara, para atij regjistrimi në Kosovë blejnë mall me shtyrje të pagesës. Pagesën e garantojnë me faturat e nënshkruara në mënyrë të rregullt dhe para se të kalojnë afatin e kontratës për pagesë, ata ndryshojnë adresën në Agjencinë për Regjistrimin e Bizneseve dhe vendbanimet e tyre bartin në territorin e Kosovës. Kështu i lënë furnizuesit pa ndonjë mundësi që të marrin borxhet e veta të dhëna “, tha Jankoviq.

Mashtrimet që bëhen me largimin e ndërmarrjeve në Kosovë, duke ikuar nga taksat dhe pagesat e borxheve, nuk befasojnë kryetarin e Odës Ekonomike të Kosovës, Safet Gërxhaliu.

Sipas tij, kur bëhet fjalë për evazionin fiskal, kryesisht ka të bëjë me veriun e Kosovës, duke e quajtur atë si “vrima e zezë” më e madhe ekonomike në Ballkan.

Për ilustrim, ai citon të dhënën se në veri ende nuk kanë arritur arkat fiskale, edhe pse procesi i fiskalizimit ka nisur në vitin 2010. Praktika e tillë, siç thotë ai, shkakton dëme të buxhetit të Kosovës dhe krijon një konkurrencë të pabarabartë në tregun e saj .

Për të zgjidhur problemin, sipas Gërxhaliut, është i domosdoshëm bashkëpunimi dhe kontaktet e përhershme të institucioneve kompetente të Serbisë dhe Kosovës.

“Shkëmbimi i informatave shkon në dobi të luftës kundër ekonomisë së hirtë dhe të kriminalizuar. Në qoftë se pjesa veriore vazhdon të shkojë edhe më tutje ashtu siç deri më tani, kjo do të jetë goditje jo vetëm për Kosovën, por edhe për ndërmarrjet dhe popullin serb në Kosovë. Emëruesi i përbashkët për zgjidhjen e të gjitha këtyre problemeve është sundimi i ligjit dhe i së drejtës. Shpresoj që në këtë kontekst të jemi më aktivë dhe të japim kontribut sa më të madh. Në qoftë se për dashuri dhe për luftë nevojiten dy veta, gjithashtu për korrupsion dhe kriminalitet gjithmonë duhet dy “, tha Gërxhaliu për Radion Evropa e Lirë.

Se shtet i Serbisë është i vetëdijshëm për këtë problem, dëshmon edhe fakti se në qershor të vitit 2017, presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, ka folur për transmetuesin e publikut serb lidhur me atë se si po identifikojnë të ashtuquajturin “fantazi ndërmarrës” në Kosovë .

Megjithatë, mbetet e paqartë se çfarë mund të bëjë shteti serb më tutje, duke pasur parasysh që përgjegjësit që janë në Kosovë nuk janë të qasshëm nga organet e Serbisë.

Përgjigje që organet kompetente të Serbisë kanë dhënë në lidhje me këtë çështje, kryesisht mund të rrumbullakohet në “varësisht nga objektivat objektive në terren”, thekson gazetarja e Insajder-it, Jelena Jankoviq.

“Mendoj se për të gjithë është e qartë se kjo nënkupton se nuk mund të bëjë asgjë, sepse objektivi i situatës është që shteti serb nuk ka kompetenca në territorin e Kosovës dhe nuk ka mundësi të zbatojë ligjet e veta”, thekson Jankoviq.

Njëkohësisht, nga Drejtoria për Taksën e Serbisë, thonë se nga viti 2010 e deri më sot janë paraqitur mbi 100 kallëzime penale kundër personave përgjegjës, të cilët tani kanë selitë në territorin e Kosovës.

Procedurat janë nisur pranë gjykatave në Serbi, por mbetet e paqartë se si do të zbatohen aktgjykimet nëse ato sjellin, duke marrë parasysh që përmbaruesit nuk kanë kompetenca në Kosovë.

Artikuj Te Ndryshem

Fjala Jote

Dergo Pergjigjen

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*